سال چهارم / شماره : 735 / یکشنبه / ۳۱م سنبله ۱۳۹۸
Vol No 04, Issue 735, Sunday, 22 September , 2019

خودکامگی با اصل دموکراسی نمی‌سازد!

نویسنده : عزیز رویش - کد خبر : 44452

۱۲ ثور , ۱۳۹۵

Aziz


نکته‌ها و اشارت‌ها (۲۵)

از نشانه‌های بارز بی‌خردی در مقام رسیدگی به امور جمع، بی‌اعتنایی نسبت به اصل مشوره و نظرسنجی است. زمام‌داری که از مشوره روی‌گردان می‌شود، سهم خود از خرد را کاهش می‌دهد و کاهش سهم خرد، همانا خالی شدن زیر پای قدرت است که دیر یا زود در هم می‌غلطد.

در «تاریخ بی‌خردی» از یولیوس دوم یاد می‌شود که بعد از الکساندر به مقام پاپی در واتیکان رسید. «یولیوس متکبر و تندمزاج و یک‌دنده و سرسخت و بی‌پروا بود، قرار و آرام و حوصله‌ی مشورت نداشت و به پند و اندرز گوش نمی‌داد»… سفیر ونیز گزارش کرد که «در جسم و جان طبیعتی غول‌آسا دارد. آن‌چه شب به فکرش می‌رسد، بامداد باید بی‌درنگ انجام پذیرد و مُصِر که همه‌ی کارها را خود شخصاً بر عهده گیرد. هر وقت با مقاومت و نظر مخالف رو به رو شود، اخم در هم می‌کشد و گفت‌وگو را خاتمه می‌دهد یا با نواختن زنگ کوچکی کنار دستش روی میز حرف متکلم را قطع می‌کند». (ص ۱۳۵)

جامعه به معنای امروزی، در اثر تعامل موثر افراد در قالب ساختارها و نهادها شکل می‌گیرد. این همان معنای مدرن جامعه است که در آن افرادِ آگاه و صاحب شخصیت حقوقی به هم ارتباط می‌یابند و امر جمعی خود را مدیریت می‌کنند. دموکراسی به عنوان نظام مبتنی بر مشارکت عمومی در هم‌چون معنایی از جامعه ایجاد می‌شود. پارلمان و جامعه‌ی مدنی و مطبوعات و احزاب سیاسی و نهادهای تحقیقی و آموزشی همه از ساختارهایی اند که اصل مشوره‌ی جمعی در یک جامعه‌ی دموکراتیک را تمثیل می‌کنند.
 

***

یولیوس در اواخر قرون وسطی قرار داشت. آن زمان، اصل مشوره تنها به مزاق و خواست فرد زمام‌دار و سلطان و پاپ مربوط می‌شد. این نوع مشوره با آن‌چه امروزه منظور نظر است، فرق دارد. در گذشته مفهوم جامعه به معنای امروزی آن وجود نداشت. افراد تحت چتر قبیله و طایفه و گروه به هم ارتباط می‌یافتند و مشوره هم کمک به خرد فردی بود که در محور می‌نشست و رییس جمع بود.

جامعه به معنای امروزی، در اثر تعامل موثر افراد در قالب ساختارها و نهادها شکل می‌گیرد. این همان معنای مدرن جامعه است که در آن افرادِ آگاه و صاحب شخصیت حقوقی به هم ارتباط می‌یابند و امر جمعی خود را مدیریت می‌کنند. دموکراسی به عنوان نظام مبتنی بر مشارکت عمومی در هم‌چون معنایی از جامعه ایجاد می‌شود. پارلمان و جامعه‌ی مدنی و مطبوعات و احزاب سیاسی و نهادهای تحقیقی و آموزشی همه از ساختارهایی اند که اصل مشوره‌ی جمعی در یک جامعه‌ی دموکراتیک را تمثیل می‌کنند.

***

در زمان ما بی‌اعتنایی زمام‌دار به ساختارهایی که نظام مشورت جمعی را شکل می‌بخشند، وی را از حمایت جمعی محروم می‌سازد. شیوع فساد و ناکارگی در حکومت نیز معلول فقدانِ نهادهای مشورتی و نظارتی قانون‌مند در جامعه اند.

بی‌اعتنایی زمام‌دارِ نظام دموکراتیک به نقش و کارکرد ساختارهای دموکراتیک، کارش را دشوار می‌کند. شاه و سلطان ملامت نمی‌شوند، اما زمام‌دار دموکراتیک با هر اقدام و عمل خود مورد سوال و ملامتی قرار می‌گیرد.





هنوز دیدگاهی داده نشده.

دیدگاه‌تان را بنویسید: