سال چهارم / شماره : 735 / جمعه / ۴م جوزا ۱۳۹۷
Vol No 04, Issue 735, Friday, 25 May , 2018

پایتخت تمدن‌ها

نویسنده : خلیل پژواک - کد خبر : 30279

۱۳ جوزا , ۱۳۹۴

KHalil


اشاره

قرار است روز جمعه ۱۵ام جوزا مراسم افتتاحیۀ «بامیان پایتخت فرهنگی سارک» در بامیان برگزار شود. این عنوان سال گذشته از سوی سازمان همکاری‌های منطقه‌یی کشورهای جنوب آسیا (سارک) به بامیان داده شد. وزارت اطلاعات و فرهنگ مسئول برگزاری این برنامه است. برنامه‌ای که در آن نمایندگان فرهنگی، برخی سفرای کشورهای خارجی و مهمانان داخلی در آن شرکت می‌کنند. پیش از آن دو سال پیش ولایت غزنی به عنوان «پایتخت فرهنگی جهان اسلام» نامگذاری شده بود. عنوانی که سبب شد افزون بر ۵۵ میلیون دالر برای بازسازی و آماده‌سازی این ولایت اختصاص داده شود. آن برنامه با انتقادهای بسیاری همراه شد. زیرا نه بودجۀ آن به صورت درست مصرف شد و نه برنامه آنچنانکه انتظارش می‌رفت، برگزار شد. این نگرانی در مورد بامیان نیز مطرح است.

بامیان ظرفیت‌های فراوانی برای تبدیل شدن به یک بازار مهم گردشگری را دارد. از سویی، این ولایت با مشکلات عدیده‌ای دست به گریبان است. بسیاری از بناهای تاریخی هنوز زیر لایۀ از گرد و غبار مانده‌اند و کمتر کسی به بازسازی آن توجه کرده است. آثار و مراکز دیدنی این ولایت هنوز دست‌نخورده باقی‌مانده‌اند و در نتیجه، جذابیت چندانی برای گردشگران ندارند. بدتر از آن، بسیاری از این آبدات، در حالی نابودی کاملند. اکنون به نظر می‌رسد فرصت کم‌نظیری برای تغییر سیمای این شهر، بازیابی شکوه و عظمت تاریخی‌اش و نیز بازسازی میراث فرهنگی آن فراهم آمده است. این که چه برنامه‌های تا کنون انجام شده و وزارت اطلاعات و فرهنگ چقدر می‌تواند از این فرصت استفاده کند، با معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ در میان گذاشته شده است. 

گفت‌وگو با مصدق خلیلی، معین فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ

چه عواملی در انتخاب بامیان به‌عنوان پایتخت‌ فرهنگی کشورهای عضو سارک نقش داشتند؟

بامیان از گذشته‌های دور مدنیت‌های مختلفی را تجربه کرده است. نمونه‌های مختلفی از ادیان و فرهنگ‌ها را در این ولایت می‌توان دید. نمونه‌هایی از مدنیت‌های بودایی، زرتشتی، اسلامی و امثال آن وجود دارد و طبیعت‌ زیبای این ولایت از عوامل اصلی انتخاب بامیان به‌عنوان نخستین پایتخت فرهنگی کشورهای جنوب آسیا «سارک» بوده‌اند. بر اساس برنامه‌ای که سارک دارد، هر‌سال یکی از مناطق فرهنگی کشورهای این حوزه را به‌عنوان پایتخت فرهنگی «سارک» انتخاب می‌کند، تا فرصتی فراهم شود برای معرفی داشته‌ها و آثار فرهنگی آن کشور برای اعضای دیگر گروه و زمینه‌ای ‌‌شود تا روی مسایل فرهنگی، ارزش‌های باستانی و میراث تاریخی‌شان صحبت کنند و با آن‌ها آشنا شوند. خوش‌بختانه این برنامه از افغانستان شروع شده است. طبیعی است که تلاش‌های وزارت فرهنگ در هماهنگی با وزارت خارجه در این مورد نقش داشت. کشورهای عضو سارک هرکدام تلاش داشتند که این عنوان به یکی از شهرهای کشورهای خودشان داده شود؛ مثلاً کشور بنگله‌دیش تا آخر با سارک تماس داشت که اگر افغانستان برای این برنامه آماده نیست، ما آماده هستیم و می‌توانیم یکی از شهرهای بنگله‌دیش را به‌عنوان نخستین پایتخت فرهنگی سارک، آماده بسازیم. اما با سارک تماس مکرر داشتیم و خاطرنشان کردیم که افغانستان تمام آمادگی‌ها را دارد که بامیان به‌عنوان پایتخت فرهنگی این سازمان منطقه‌‌ای گزیده شود. برای برنامه‌هایی ‌هم که سارک در نظر دارد در بامیان برگزار کند، دولت افغانستان ‌تمامی اقدامات لازم را انجام خواهد داد.

از چه زمانی این عنوان رسماً به بامیان داده شد؟

بر اساس ‌تلاش‌هایی که صورت گرفت، هیئتی از «سارک» آمد و در ماه جوزای سال گذشته (۱۳۹۳) ما به بامیان رفتیم و این ولایت را در مجموع ارزیابی کردیم که آیا ‌می‌تواند میزبان این برنامۀ کلان منطقه‌‌ای باشد یا نه؟ خوش‌بختانه نتیجۀ ارزیابی ما مثبت بود. با توجه به ارزش‌های کلان تاریخی که بامیان دارد و امکاناتی که در این ولایت موجود است، سال گذشته این عنوان/تصدیق‌نامۀ بامیان به‌عنوان پایتخت فرهنگی سارک به وزارت اطلاعات و فرهنگ تسلیم داده شد؛ یعنی این کار نهایی شد. بعد، فیصله شد که در جریان سال ۲۰۱۵ ما در حدود ۱۰ برنامۀ هنری-فرهنگی را در ولایت بامیان داشته باشیم، که ۵ برنامه، برنامه‌های مشارکتی است که کشورهای عضو سارک عملاً در آن اشتراک می‌کنند و ۵ برنامۀ دیگر برنامه‌هایی است که کشورهای عضو سارک عملاً و به صورت فیزیکی در آن نقش ندارند، ولی مواد فرهنگی‌شان را می‌فرستند تا ما در فستیوال‌های فیلم و نمایشگاه‌های عکس و امثال آن، آن‌ها را به نمایش بگذاریم. از ۵ برنامۀ مشترک، نخستین آن جشنوارۀ افتتاحیه است که در ۱۵‌ جوزا در بامیان برگزار می‌شود.

 Mosadiq Khalili

چقدر برای استقبال از این عنوان، آمادگی گرفته شده است؟

طبیعتاً وقتی ‌بامیان شایستۀ این عنوان شناخته شد، وزارت اطلاعات و فرهنگ پیشنهادی را به ریاست‌جمهوری فرستاد و بر اساس این پیشنهاد، کمیسیونی ایجاد شد که در رأس آن وزیر اطلاعات و فرهنگ قرار دارد و اعضای آن را شماری از مقامات نهادهای سکتوری دولت افغانستان تشکیل می‌دهند؛ مانند وزارت احیا و انکشاف دهات، وزارت امور زنان، ادارۀ ارگان‌های محلی، ادارۀ حفاظت از محیط‌ زیست، وزارت‌خانه‌های امنیتی، وزارت‌های امور شهرسازی و فوا‌ید عامه و نهادهای دیگر‌. کمیسیون از آغاز، نشست‌های پیگیر داشت و در تمامی این جلسات در مورد چگونگی آمادگی این ولایت برای جشنوارۀ افتتاحیه بحث صورت گرفت.

ما در مجموع در جلسات این کمیسیون، مواردی را که برای بامیان در نظر گرفته‌ایم، به سه کتگوری تقسیم کرده‌ایم: برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و درازمدت. در برنامه‌های کوتاه‌مدت، بیشتر روی چگونگی آماده‌شدن این ولایت برای مراسم افتتاحیۀ آن -‌به عنوان پایتخت فرهنگی سارک- که حالا در آستانۀ برگزاری آن هستیم، قرار داشت. در مورد چگونگی برگزاری این جشن، دعوت مهمان‌ها از بیرون از کشور، پذیرایی آن‌ها و چاپ یک مقدار مواد فرهنگی مطرح بود. این برنامه‌ها به صورت کل عملی شدند. سیمیناری با عنوان «بامیان در گذرگاه تاریخ» نیز برگزار شد. تا فعلاً آنچه که برای برگزاری برنامۀ افتتاحیه نیاز بود، براساس برنامه‌ریزی قبلی، انجام شده است.

ما مهمان‌هایی را از کشورهای دیگر دعوت کرده‌ایم، که عضو سارک‌اند. وزرای فرهنگ این کشورها‌، اعضای سکرتریت سارک، رییس و اعضای مرکز فرهنگی سارک دعوت شده‌اند. رییس و اعضای سکرتریت سارک و مرکز فرهنگی این گروه پذیرفته‌اند که در این برنامه شرکت ‌‌کنند. در کنارش وزیر فرهنگ هندوستان، وزیر فرهنگ سریلانکا و تعدادی از مقامات دیگر از کشورهای عضو سارک تا‌کنون پذیرفته‌اند که در این برنامه در بامیان شرکت ‌کنند. در عین‌حال، تعدادی از سفرا و نماینده‌های کشورهای عضو سارک در کابل هم پس از آن‌که دعوت‌نامه فرستاده شده، تأیید کرده‌اند که در این برنامه شرکت می‌کنند. به همین ترتیب، جمع زیادی از مقامات دولتی به شمول شماری از اعضای کابینه، تعدادی از شخصیت‌های ملی، فرهنگی و سیاسی در سطح کشور، به شمول گروه‌های مختلف هنری‌ـ‌فرهنگی در این برنامه سهم خواهند داشت؛ زیرا از همۀ‌شان دعوت کرده‌ایم.

 شمار بازدید‌کنندگان در حال تغییر است. بیشتر مسایل امنیتی بر این مورد اثر می‌گذارد. برای مثال، در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ سالانه ۴-۵ هزار توریست در بامیان داشتیم، در حالی که در سال گذشته این مقدار از ۴۰۰ نفر تجاوز نکرد‌. این تغییر بسیار جدی و کلان است و متأسفانه مشکل امنیتی راه‌ها که بامیان را غیر‌قابل دسترس کرده است، در آن نقش دارد. هم‌چنین در سال‌های گذشته بامیان میدان‌هوایی نداشت که جهان‌گردان از طریق هوا به این ولایت سفر کنند. امکانات فعلی نیز محدود است. خُب، توریست‌ها می‌ترسند از این‌که از طریق زمین به بامیان بروند.

این برنامه برای چند روز ادامه می‌یابد؟

این برنامه برای دو روز است: تاریخ ۱۵ و ۱۶ جوزا. در ۱۵‌ جوزا، بیشتر برنامه‌های تشریفاتی است؛ مقامات سخنرانی می‌کنند. پس از آن، برنامه‌های فرهنگی و هنری خواهیم داشت که شامل کنسرت هنرمندانی است که از مرکز، نقاط مختلف کشور و از خود بامیان شرکت می‌کنند. در عین زمان، نمایشگاه‌های عکس، نقاشی، صنایع دستی، غذاهای محلی و بازی‌های سنتی‌ـ‌محلی خواهیم داشت.

هزینۀ مالی برگزاری مراسم افتتاحیه، چقدر است و از سوی کدام نهاد تأمین می‌شود؟

هزینۀ مالی از طرف دولت افغانستان تأمین می‌شود، به شمول پذیرایی از مهمانانی که در این برنامه شرکت می‌کنند. برای این برنامه، در حدود ۵۰۰ هزار دالر امریکایی قبلاً اختصاص داده شده بود که این پول در اختیار کمیسیون مرکزی و کمیسیون ولایتی [برگزاری مراسم افتتاحیه] قرار گرفت. امکاناتی که دولت در اختیار ما گذاشته است، سعی شده از آن برای آمادگی استفاده شود.

از مجموع این مبلغ، ۴۰۰ هزار دالر آن به کمیسیون ولایتی [به ریاست غلام‌علی وحدت (والی پیشین بامیان)] فرستاده شده و باقی آن برای تدارکات و پذیرایی از مهمان‌ها در ریاست مرکزی این کمیسیون است؛ زیرا یک‌سری برنامه‌ها در کابل در نظر گرفته شده که مهمان‌ها در آن‌ها اشتراک می‌کنند و پوسترها و مواد فرهنگی نیز در کابل چاپ می‌شود.

برنامه‌های فرهنگی شما در صدد معرفی چه چیزی است؟

خُب، مسلماً وقتی یک شهر به‌عنوان پایتخت فرهنگی کشورهای اسلامی یا یک منطقه انتخاب می‌شود، هدف اصلی آن برجسته‌ساختن ارزش‌ها و داشته‌های فرهنگی همان شهر است؛ یعنی بیشتر روی مسایل هنری-فرهنگی تمرکز می‌شود. طبیعی است که با توجه به اوضاع، احوال و شرایط افغانستان که رسانه‌های بیرونی و داخلی نیز از آن تصویر جنگ را ارائه می‌دهند، نیاز است تا ما گاهی اوقات چنین برنامه‌های فرهنگی کلان را نیز داشته باشیم تا یک تصویر مثبت از کشور ارائه شود. این برنامه‌ها که در مورد مسایل فرهنگی است، می‌تواند سهم کلانی در رشد صنعت توریزم در این ولایت داشته باشد که می‌تواند منبع کلان درآمد برای مردم بامیان و کل مردم افغانستان باشد.

به مسایل فرهنگی اشاره کردید. چقدر بناها، آبدات و آثار تاریخی بامیان برای بازدید و نمایش آماده شده‌اند؟

با توجه به وقتی که در اختیار داریم، ما بازدید از آثار تاریخی را در آجندای برنامه گنجانده‌ایم تا مهمانانی که از بیرون [از کشور] می‌آیند، برخی اماکن مهم تاریخی و آثار معروف باستانی را از نزدیک ببینند. از آن جمله از صخرۀ بودا، مغاره‌ها/رواق‌هایی که آنجا هست، شهر ضحاک، ویرانه‌های شهر غلغله و بند امیر برای بازدید در نظر گرفته شده است.

احتمالاً بین ۱۰ تا ۱۲ هزار مغاره در اطراف مجسمه‌های بودا وجود دارد. بخش عمدۀ آن‌ها هنوز پاک‌سازی نشده و برای بازدید آماده نیست؛ ولی شما می‌گویید که این‌ها آمادۀ بازدید مهمان‌های خارجی است!

ما در برنامه‌هایی که در سال‌های گذشته داشتیم، به همکاری یونسکو و نهادهای دیگر و بودجه‌ای که دولت در اختیار ما قرار داد، ‌بخش زیادی از این غارها را پاک‌ کرده‌ایم؛ اما هنوز تعداد زیادی از آن‌ها در دسترس نیستند. ما تلاش به خرج دادیم تا حداقل یک تعداد معدود از مغاره‌ها را که قابل دسترس‌اند، در اطراف مجسمۀ کوچک ۳۸ متری، و راه عبور و مرور دارند، پاک کاری کنیم؛ اما بخش‌های دیگر برای عموم قابل دسترس نیست. برنامه داریم که در سال‌های آینده دسترسی به این غارها هم ممکن شود.

 بخش‌هایی از آن، برنامه‌های هنری‌ـ‌فرهنگی است. فستیوال موسیقی، فستیوال فیلم، نمایشگاه صنایع دستی افغانستان و کشورهای عضو سارک و نمایشگاه‌ غذای کشورهای عضو سارک است که در جریان امسال برگزار می‌شود. در کنار این، نهادهای عضو کمیسیون[؟] بودند، هرکدام برای انجام یک تعداد پروژه‌های بازسازی به ما تعهداتی سپرده‌اند، که فهرست این پروژه‌ها پیش ما هست. هنوز این تعهدات پا‌برجاست. شماری از پروژه‌ها هستند که به بهره‌برداری رسیدنش تا ۱۰ سال زمان می‌گیرد؛ مثلاً بهره‌برداری از بند آب، اعمار سرک‌های بامیان و سرکی که از بامیان به بندامیر وصل می‌شود. همین‌طور هر‌وزارت‌خانه حداقل تطبیق یک تا دو پروژه را در این ولایت تعهد کرده‌ است.

کار بازسازی شهر غلغله به کجا رسیده است؟

در سه سال اخیر ما برنامه‌هایی‌ را در بخش بازسازی شهر غلغله داشتیم. تعدادی از بقایای بناهای به‌جا‌مانده که می‌توانست -‌مبتنی بر اسناد و مدارک لازم که موجود بود- بازسازی شود، در حال بازسازی است. با توجه به این‌که شهر بامیان، شهر غلغله، شهر ضحاک و بخش‌های دیگر آن شامل فهرست میراث جهانی است، ما هر‌قدمی را که بر می‌داریم، باید با هماهنگی کامل با سازمان حفظ میراث فرهنگی جهان باشد. به این دلیل، کار بسیار به دقت و آهستگی به پیش می‌رود. در شهر غلغله، در طول سه سال تلاش شده ‌بخش کلانی از ویرانه‌ها بازسازی شود و این پروژه ادامه پیدا می‌کند.

برای برنامۀ افتتاحیه و کسانی که به بامیان می‌روند، هماهنگی لازم امنیتی گرفته شده است؟

ناامنی یک چالش مهم است که در کل افغانستان وجود دارد. در بامیان بر اساس هدایت مقام ریاست‌جمهوری، یک کمیتۀ خاص برای اتخاذ تدابیر امنیتی ایجاد شده که در رأس آن معین ارشد امنیتی وزارت داخله است، در کنار مقامات دیگر نهادهای امنیتی. در تمام جلسات این کمیته، شخصاً به نمایندگی از [وزارت] اطلاعات و فرهنگ حضور داشتم و آخرین گزارش‌هایی که ما گرفته‌ایم، نشان از این دارد که تدابیر ویژۀ امنیتی گرفته شده و هیچ مشکلی در این زمینه وجود ندارد؛ چه در مسیر راه‌ زمینی و چه در خود ولایت بامیان. کسانی که از طریق زمین به بامیان می‌روند، باید پیش از آن با وزارت اطلاعات و فرهنگ هماهنگی کنند. ما نگرانی خاصی در این زمینه نداریم.

 Budha

بودجه‌ای که برای برگزاری مراسم افتتاحیۀ «بامیان پایتخت فرهنگی سارک» اختصاص داده شده، در چه بخش‌هایی به مصرف رسیده/می‌رسد؟

پیشتر گفتم که بحث نوسازی و بازسازی مطرح نیست. این بودجه بیشتر برای پذیرایی ده‌ها مهمان داخلی و خارجی، به شمول مصارف غذا، جای بود‌و‌باش، حمل‌و‌نقل‌ و برگزاری کنسرت‌ها و نمایشگاه‌ها اختصاص داده شده است. همین‌طور مصارفی که برای انتقال هوایی مهمانان نیاز است، از این بودجه تأمین می‌شود.

از ۲۸ پروژۀ بازسازی، صرفاً ۲ پروژۀ آن در حال انجام است. ۸ محل باستانی تثبیت شده بود که باید مرمت می‌شد و تمهیدات لازم برای حفظ آن‌ها در نظر گرفته می‌‌شد، ولی هیچ کاری در این بخش‌ها صورت نگرفته است. می‌خواهم بپرسم که کار‌تان برای ادامۀ پروژه‌ها و تثبیت و بازسازی اماکن تاریخی‌ـ‌باستانی، ادامه دارد یا نه؟

ما برنامه‌های میان‌مدت ‌داریم که برای امسال و یکی-دو سال آینده در نظر گرفته شده است. بخش‌هایی از آن، برنامه‌های هنری‌ـ‌فرهنگی است. فستیوال موسیقی، فستیوال فیلم، نمایشگاه صنایع دستی افغانستان و کشورهای عضو سارک و نمایشگاه‌ غذای کشورهای عضو سارک است که در جریان امسال برگزار می‌شود. در کنار این، نهادهای عضو کمیسیون[؟] بودند، هرکدام برای انجام یک تعداد پروژه‌های بازسازی به ما تعهداتی سپرده‌اند، که فهرست این پروژه‌ها پیش ما هست. هنوز این تعهدات پا‌برجاست. شماری از پروژه‌ها هستند که به بهره‌برداری رسیدنش تا ۱۰ سال زمان می‌گیرد؛ مثلاً بهره‌برداری از بند آب، اعمار سرک‌های بامیان و سرکی که از بامیان به بندامیر وصل می‌شود. همین‌طور هر‌وزارت‌خانه حداقل تطبیق یک تا دو پروژه را در این ولایت تعهد کرده‌ است. در جریان سال ۲۰۱۵، تعدادی از این پروژه‌ها عملاً آغاز می‌شود و کار آن‌ها ادامه پیدا خواهد کرد.

وزارت اطلاعات و فرهنگی نقاطی را که باید بازسازی شود، شناسایی کرده و در برنامۀ خود گرفته است. به تناسب امکاناتی که در اختیار داریم، هم در جریان امسال و هم در سال‌های بعد، به آن موارد خواهیم پرداخت.

کمی مشخص‌تر صحبت کنید آقای خلیلی.

ما ‌برنامه‌هایی ‌در بخش مرمت بناهای تاریخی داریم. برنامه‌های ما بیشتر روی تحکیم رواق‌های اطراف مجسمۀ بودا و پاک‌کاری آن‌ها متمرکز است. هم‌چنان یک‌سری برنامه‌های حفاظتی را در شهر ضحاک داریم. شهر غلغله کار [بازسازی‌اش] ادامه می‌یابد، و برای «چهل برج» در سال‌های بعدی در تفاهم با یونسکو و نهادهای کمک‌کننده نیز برنامه‌هایی داریم. هم‌چنین یک سروی کلی از بناهای باستانی و نقاط تاریخی که در دیگر مناطق بامیان هستند، از امسال شروع خواهد شد.

 با توجه به ارزش‌های کلان تاریخی که بامیان دارد و امکاناتی که در این ولایت موجود است، سال گذشته این عنوان/تصدیق‌نامۀ بامیان به‌عنوان پایتخت فرهنگی سارک به وزارت اطلاعات و فرهنگ تسلیم داده شد؛ یعنی این کار نهایی شد. بعد، فیصله شد که در جریان سال ۲۰۱۵ ما در حدود ۱۰ برنامۀ هنری-فرهنگی را در ولایت بامیان داشته باشیم، که ۵ برنامه، برنامه‌های مشارکتی است که کشورهای عضو سارک عملاً در آن اشتراک می‌کنند و ۵ برنامۀ دیگر برنامه‌هایی است که کشورهای عضو سارک عملاً و به صورت فیزیکی در آن نقش ندارند، ولی مواد فرهنگی‌شان را می‌فرستند تا ما در فستیوال‌های فیلم و نمایشگاه‌های عکس و امثال آن، آن‌ها را به نمایش بگذاریم. از ۵ برنامۀ مشترک، نخستین آن جشنوارۀ افتتاحیه است که در ۱۵‌ جوزا در بامیان برگزار می‌شود.

برنامه‌های درازمدت‌تان کدام موارد را در بر می‌گیرد؟

همین مواردی را که اشاره کردم، شامل هر‌دو مورد (برنامه‌های میان‌مدت و دراز‌مدت) می‌شد. ‌پیاده‌روهایی که به آبدات تاریخی منتهی می‌شود، در همکاری با وزارت احیا و انکشاف دهات و وزارت فوا‌ید عامه، ساخته خواهد شد.‌ پروژۀ کلانی که داریم و امسال کارش شروع می‌شود، «اعمار مرکز فرهنگی بامیان» است که به همکاری یونسکو و کرۀ جنوبی در بامیان ساخته می‌شود، که در نوع خود‌ یک مرکز استثنایی خواهد بود، شامل موزیم، کتابخانه، سالن فعالیت‌های فرهنگی و با تمام امکانات مورد نیاز آن‌.

آماری که نشان بدهد سالانه چند جهان‌گرد/توریست به بامیان می‌رود را دارید؟

شمار بازدید‌کنندگان در حال تغییر است. بیشتر مسایل امنیتی بر این مورد اثر می‌گذارد. برای مثال، در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ سالانه ۴-۵ هزار توریست در بامیان داشتیم، در حالی که در سال گذشته این مقدار از ۴۰۰ نفر تجاوز نکرد‌. این تغییر بسیار جدی و کلان است و متأسفانه مشکل امنیتی راه‌ها که بامیان را غیر‌قابل دسترس کرده است، در آن نقش دارد. هم‌چنین در سال‌های گذشته بامیان میدان‌هوایی نداشت که جهان‌گردان از طریق هوا به این ولایت سفر کنند. امکانات فعلی نیز محدود است. خُب، توریست‌ها می‌ترسند از این‌که از طریق زمین به بامیان بروند.

البته تغییراتی آمده، مثلاً فعلاً برخی از شرکت‌های هوا‌یی به این ولایت مسافر می‌برند. صنعت هُتل‌داری تا حدی انکشاف یافته است. ما فعلاً ۶-۷ هوتل معیاری در این ولایت داریم که در هیچ ولایت دیگر مانند آن‌ها نیست. در کنار آن‌ها، یک مرکز معلومات برای گردش‌گری ساخته شده که بروشور، مواد راهنمایی و ‌راهنما در اختیار گردش‌گر قرار می‌دهد.





هنوز دیدگاهی داده نشده.

دیدگاه‌تان را بنویسید: