سال چهارم / شماره : 735 / جمعه / ۲۳م قوس ۱۳۹۷
Vol No 04, Issue 735, Friday, 14 December , 2018

ایدز یا سونامی خاموش

نویسنده : مریم مهتر - کد خبر : 19379

۱۰ قوس , ۱۳۹۳

مریم نبوی مهتر


با پیشرفت و صنعتی‌شدن جهان در پهلوی سهولت‌هایی که در عرصه‌‌های مختلف زندگی به میان آمده است، باز‌هم مردم با امراض گوناگونی دست به گریبان‌اند. با وجود پیشرفت‌های زیاد و مؤثری که در بخش‌های مختلف علوم مخصوصاً علم طبابت صورت گرفته است، هنوز‌هم برای برخی از بیماری‌ها راه درمانی به وجود نیامده است. ایدز، یکی از بیماری‌هایی است که تاکنون راه علاجی برای آن به دست نیامده است، گرچه حدود سه‌دهه از کشف آن می‌گذرد، اما این‌که چرا نتوانستند راه علاجی برای این بیماری بیابند، بعداً در مورد آن بحث خواهد شد. ایدز که به سونامی خاموش نیز شهرت یافته است، بدون این‌که فردی متوجه شود براثر یک اشتباه کوچک به این ویروس مبتلا شده و عامل انتقال آن به دیگر افراد می‌شود. به این ترتیب، این مرض خاموشانه جهانگیر ‌و سبب مرگ‌و‌میر میلیون‌ها انسان شده است.

AIDS چیست و چه ربطی به ویروس HIV  دارد؟

AIDS  شکل اختصار‌یافتة Acquired Immune Deficiency Syndrome  بوده و به معنی اختلال اکتسابی در دستگاه دفاعی بدن است که براثر حملة ویروس‌HIV  در دستگاه دفاعی به وجود می‌آید. دستگاه دفاعی بدن که وظیفة مراقبت از اعضای مختلف بدن در مقابل امراض گوناگون را دارد، مختل شده و نمی‌تواند به‌صورت درست کارش را انجام دهد. موجودات اجنبی یا میکروب‌ها (‌Micro-organisms‌) که در بدن انسان سالم زندگی می‌کنند با کمک دستگاه دفاعی بدن به‌آسانی از بین رفته و نابود می‌شوند، اما در بدن افراد مبتلا به ایدز این مواد اجنبی باعث عفونت‌های شدید و برخی اوقات حتی کشنده می‌شوند.

HIV شکل اختصار‌یافتة Human Immuno-deficiency Virus‌ بوده و ویروس نقص دستگاه ایمنی انسانی است. با توجه به اسم آن، این ویروس تنها بر انسان‌ها اثرگذار بوده و به دستگاه ایمنی و دفاعی بدن صدمه وارد می‌کند. دستگاه ایمنی عفونت‌ها و بیماری‌های گوناگون را دفع می‌کند و به بدن انسان در مقابله با امراض توانایی می‌بخشد. HIV در حقیقت، همان ویروسی است که باعث مرض ایدز AIDS)) می‌شود. ایدز چگونه منتقل می‌شود و سرایت می‌کند و چه عواملی باعث می‌شود تا افراد مبتلا به ایدز شوند؟

این بیماری در سال‌های نخست دهة هشتاد میلادی شناخته شد که از یک نوع شمپانزده در مناطق روستایی آفریقا از طریق انتقال خونی ‌یا تماس مستقیم انسان با خون آلودة شامپانزده به انسان انتقال یافته که این ارتباط خونی احتمالاً در هنگام شکار شامپانزده‌ها برای شکارچیان رخ داده و براساس تازه‌ترین یافته‌ها، ایدز منشأ غیرانسانی دارد. انتقال ویروس HIV با تماس عادی یا فزیکی امکان‌پذیر نیست؛ بلکه بیشتر اوقات توسط خون آلوده به ویروس منتقل می‌شود. چند راه انتقال این ویروس عبارتند از:

  • از طریق رابطۀ جنسی با فرد آلوده
  • از طریق استفادة مشترک از سوزن در بیمارستان‌ها یا برای تزریق مواد بین معتادان
  • مادری که این ویروس را در خون داشته و باردار باشد، به‌احتمال قوی، این ویروس به نوزادش نیز انتقال می‌دهد.
  • از طریق تغذیه از شیر مادری که مبتلا به این ویروس باشد.
  • در بیشتر موارد کارکنان بخش‌های صحت و درمان از طریق فرورفتن سوزن آلوده به خون حاوی ویروس به بدن‌شان یا بعد از ورود خون آلوده به زخم باز یا اعضای مخاطی (به‌طور نمونه، چشم یا داخل بینی)، به این ویروس مبتلا می‌شوند.
  • احتمال می‌رود در برخی موارد از طریق تماس‌های پوستی یا غشاهای مخاطی با خون آلوده منتقل شود که چنین اتفاقات بسیار نادر‌ند.
  • ممکن است هنگام خون‌گرفتن از یک شخص مبتلا به ویروس به شخص دیگری ‌‌یا برخی موارد در هنگام پیوند اعضا از فرد مبتلا به فرد سالم ممکن منتقل شود.

اما چه راه‌هایی برای جلوگیری از این ویروس کشنده پیشنهاد شده است؟

عموماً از سوی پزشکان توصیه می‌شو‌د در رابطه‌های جنسی با افراد مبتلا به ویروس از مواد محافظتی استفاده شوند تا امکان انتقال این ویروس به حداقل کاهش بیابد. از سوزن یا تیغ مصرف‌شده، استفاده مجدد نشود. اما برای این مرض هنوز واکسن مشخص پیدا نشده است. سالانه چهارصد تا پنج‌صد میلیون دلار آمریکایی صرف تحقیق روی واکسن HIV می‌شود که بیشتر آن صرف تحقیقات پایه دوم می‌شود. مؤسسات بزرگ جهانی درگیر تولید واکسن برای این ویروسند. کشورهای کم‌درآمد و متوسط (شامل برزیل، چین، کوبا، هاییتی، هند، کنیا، آفریقای جنوبی، تایلند، اوگاندا و…) نیز در برنامه‌های تولید واکسن و آزمایش‌های آن فعالانه درگیرند.

از سال ۱۹۸۸ بدین‌سو برای افزایش بودیجه برای مبارزه با ایدز، آموزش و مبارزه با تبعیض‌ها اول دسامبر/دهم قوس هر‌سال به عنوان روز جهانی ایدز نامگذاری شده و هر‌سال برای این روز شعار خاصی نیز در نظر گرفته می‌شود. هدف عمدة نامگذاری یک روز به عنوان «روز جهانی ایدز» این است که به عموم مردم یادآوری شود، ایدز هنوز از بین نرفته است و هنوز کارهای زیادی برای جلوگیری از ایدز باید انجام شود. در روز جهانی ایدز مردم لباس‌های مزین به نوار‌های سرخی که شباهت به علامت چلیپا دارند، بر تن می‌کنند تا توجه و مراقبت در برابر HIV و ایدز را متذکر شده و به دیگران یادآور شوند تا تعهد و پابندی‌شان ‌به ‌مبارزه با ویروس ایدز از بین نرو‌د.

بیماری ایدز به یک بیماری جهانگیر مبدل شده و مرزها را شکسته است که این امر باعث می‌شود تا دیگر تبعیض‌ها بین جوامع مختلف از بین برود. مرض ایدز هرچند بار اول در قارة آفریقا به مشاهده رسید، اما با سرعت غیرقابل تصور به دیگر قاره‌ها منتشر شد و تمامی کشورهای جهان مجبور به مبارزه با این مرض کشنده شدند. اما وضعیت فعلی ایدز در افغانستان و جهان چگونه است؟

طبق آخرین آمارهایی که از سوی سازمان صحت جهان منتشر شده است، حدود دو تا سه هزار نفر مبتلا به این بیماری در افغانستان دیده شده است که وزارت صحت عامه نیز این آمار را تأیید کرده است. نظر به آمار ارائه‌شدۀ وزارت صحت عامة افغانستان، ۱۲۵۰ واقعۀ مثبت ایدز در افغانستان ثبت شده است که ۸۵ درصد این مبتلان مردان‌اند. اما تعداد مبتلایان به ویروس HIV با گذشت هر‌سال در کشور افزایش می‌یابد. اعتیاد، مشکلات اقتصادی، بیسوادی، کشت و تولید مواد مخدر در کشور و مهاجرت‌ها از جمله عوامل اصلی افزایش بیماری ایدز در کشور برشمرد شده‌اند.

بیماری ایدز نه‌تنها ‌در قسمت صحت مشکل‌ساز شده است؛ بلکه معضل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و منطقه‌ای به شمار می‌رود. هرچند آمارها نشان می‌دهند مبتلایان به ایدز در افغانستان کمتر از دیگر کشورهاست؛ ولی با وجود این، همین تعداد اندک مبتلایان به ایدز می‌توانند روز‌به‌روز‌ به یک گروه بزرگ تبدیل شوند. ‌‌ایدز نه‌تنها در بخش صحت، ‌که در دیگر بخش‌های جامعه نیز صدمه‌های جبران‌ناپذیری می‌تواند وارد کند. نظر به آمارهای وزارت صحت عامه، بیش از یک میلیون افراد معتاد در کشور وجود دارند که دلیل اصلی گسترش بیماری ایدز در میان افراد، افزایش معتادان در کشور است. برای مبارزه با ایدز در کشور، در مرحلة اول باید توجه به عواملی صورت گیرد که باعث ایدز شده است. تحت درمان قرار‌دادن افراد معتاد، ایجاد‌ زمینه‌های کاری برای مردم تا کمتر با مشکلات اقتصادی مواجه شوند، ایجاد زمینۀ کار برای اکثر‌ جوانان تا مجبور به ترک کشور و مهاجرت نشوند، پیش زمینه‌هایی است که می‌توانند از افزایش بیماری ایدز در کشور جلوگیری کنند.

بیماری ایدز تبدیل به یک معضل بزرگ اجتماعی شده است و حتی در سیاست کشورها اثر‌گذار است. کشورهای بزرگ دنیا با سیاست‌گذاری خوب تلاش بر این دارند که زمینۀ بهتر زندگی را برای شهروندان کشورشان فراهم کنند تا از روی ناچاری افراد دست به کارهایی نزنند که سبب شیوع این بیماری بین جامعه شود. کشورهای جهان با مبارزة مشترک و بدون در‌نظر‌گرفتن تبعیض‌ها، می‌توانند جلوی گسترش این بیماری را گرفته و‌ یک جامعۀ سالم انسانی ایجاد کنند. وزارت صحت عامه با فراهم‌کردن زمینه‌ها و امکانات درمان برای افراد معتاد به مواد مخدر و برنامه‌های تبلیغاتی می‌توا‌ند از افزایش روزافزون این بیماری در کشور جلوگیری کند. سیاست‌مداران افغانستان نیز با حکومت‌داری خوب، متعهد و پاسخگو به مردم می‌توانند زمینۀ بهتری زندگی را برای شهروندان کشور فراهم کرده و از بدبختی‌های گوناگون که مردم با آن دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند و یکی از اصلی‌ترین آن‌ها، انواع بیماری‌های کشنده است، جلوگیری کنند.





هنوز دیدگاهی داده نشده.

دیدگاه‌تان را بنویسید: